INkosi yaseEmbhuleni
iNkosi yaseEmbhuleni (nobe Inkhosi yaseMbhuleni) ngumholi wesintfu waseEmbhuleni, lokuyindzawo yebukhosi baseSwatini lekhona eBadplaas, esifundzeni saseMpumalanga, eNingizimu Afrika. INkosi yengamela Sigodlo saseEmbhuleni, lesimele umphakatsi eNdlini Yelivelonke Yebaholi Bendzabuko. INkosi yanyalo yaseEmbhuleni yiNkhosana Cambridge Makhosonke Dlamini[1] lowatsatsa kulesikhundla ngeNgongoni ya1988.[2]
Umlandvo
[hlela | edit source]Umuti webukhosi waseEmbhuleni usukela cishe nga-1842, lapho wasungulwa khona yiNkhosi Mswati II njengendzawo yelibutfo ngenhloso yekuvikela umhlaba waseSwatini ekuhlaselweni lokungahle kwentiwe ngemaPedi.[3] Umiti webukhosi wekucala wakhiwa phansi kweiNtsaba uMkhingoma eTjakastad. Mswati II wanika lenkhundla yekubusa kulesifundza munye webafati bakhe, iNdlovukazi Nandzi "Gogo LaMagadlela" Khumalo, indvodzakati yendvuna yemaZulu, Magadlela Khumalo, waseMkhondo.[4]
Ngekuhamba kwesikhatsi, umuti webukhosi waseEmbhuleni wahanjiswa emahlandla lamanyenti endzaweni yaseDlomodlomo ngaphambi kwekutsi ugcine usendzaweni lokuyo nyalo eBadplaas. Kuhanjiswa kwawo kwekugcina kwatsintfwa kuphazanyiswa ngebadvweshi, lokwaholela ekwehlukanisweni kwemhlaba wesintfu wemaSwati waba ngemapulazi lebekaphetfwe ngemaBhunu.[4]

Ngemuva kwekushona kweNkhosi Mswati II nga-1868, umndeni webukhosi bemaSwati wafuna kutfola indvodzana yesilisa lebeyitawulandzela ebukhosini baseEmbhuleni. Njengoba LaMagadlela abeleke emadvodzakati kuphela, File naLozindaba, umndeni wemaKhumalo waseMkhondo watfumela Bikwaphi Khumalo, umtukulu waLaMagadlela, kutsi ayoshada neNkhosana Ntjentje, indvodzana yemnakaboMswati II, iNkhosana Kufa. Kulomshado kwatalwa iNkhosana Sunduza, lobekahloswe kutsi abe yiNdvuna lelata yaseEmbhuleni. Kodvwa bobabili Ntjentje naSunduza bashona basesebancane, kwasala sikhala ebuholini.[4]
Kute kulungiswe lenkinga yekulandzelana ebukhosini, iNkhosana Mgwevu, lenye yetindvodzana teNkhosana Kufa, yashadiswa naBikwaphi. Baba nebantfwana labahlanu, lokufaka ekhatsi iNkhosana Maquba, iNkhosana Mazingela kanye neNkhosana Makinobho Amos. Njengoba Sunduza besekashonile, Maquba waba yiNkosi yaseEmbhuleni yekucala leye yamukelwa ngalokusemtsetfweni.[4]
Bikwaphi wasebenta njengelibamba laseEmbhuleni ngemuva kwekushona kwaGogo LaMagadlela nga-1922, kwaze kwaba ngulapho Maquba abekwa ngalokusemtsetfweni njengeNdvuna nga-1931. Washona nga-1939. Maquba walandelwa yiNkhosana Johannes Mkolishi Dlamini nga-1953.[4]
Ngesikhatsi sembuso welubandlululo, umuti webukhosi waseEmbhuleni, kanye neNkhosi Sobhuza II, wakhankasela ngaphandle kwempumelelo kutsi iKaNgwane, nyalo leseyincenye yeMpumalanga, ihlanganiswe neSwatini. Kucabana kwasuswa kutsi emlandvweni wemhlaba wemaSwati kanye nemingcele yebukoloni leyayibekiwe ngesikhatsi sekutsatfwa kwemhlaba belumbi.
Imisebenti nekuhlonishwa
[hlela | edit source]INkosi yaseEmbhuleni yinhloko yeSigungu Sesintfu saseEmbhuleni, lesengamela kubusa kwemasiko kanye netindzaba tesintfu kulesifundza. Lesigungu siphindze sisebentisane nahulumende waseNingizimu Afrika etindzabeni letimayelana nebuholi besintfu.
Embhuleni yindzawo lebalulekile yemasiko emaSwati eNingizimu Afrika, futsi iba nemcimbi weUmmemo Cultural Event minyaka yonkhe, lobungaza emasiko nemaSwati.[5]
Luhla lwemaNdvuna aseEmbhuleni
[hlela | edit source]- INkhosana James Maquba Dlamini waba yiNdvuna kusukela nga-1931 kwaze kwaba ngu-1954.
- INkhosana Johannes Mkolishi Dlamini waba yiNdvuna kusukela nga-1953 kuya ku-1988.
- INkhosana Cambridge Makhosonke Dlamini kusukela nga-1988 kuya embili.
Tinkhomba
[hlela | edit source]- ↑ Ntshalintshali is new induna of Swazi royal tribe, Ridge Times, 18 February 2015. Retrieved 13 July 2024
- ↑ Matsebula, J.S.; Mlotshwa, D.K.; Mlotshwa, J.M.; Ntiwane, N.D. (2016). The History of Emaswati in South Africa. South Africa: Mbokodo Publishers. pp. 169–187. ISBN 9780620653848.
- ↑ Matsebula, J.S.M. 1980. A History of Swaziland. Cape Town: Creda Press.
- 1 2 3 4 5 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "auto". - ↑ Thwala, J. J. The Significance of the Traditional Ceremony Ummemo, among Swazi. Studies of Tribes and Tribals, 15, no. 1 (January 2, 2017): 23–29.