Sibongo
Emimangweni leminyenti, sibongo nobe ligama lemndeni yincenye letsatfwa njengelifa leligama lakhe lekhombisa umndeni wakhe. Ngalokuvamile kuhlanganiswa neligama leliniketiwe kwenta kuphume ligama leliphelele lemuntfu, noma nje emagama lamanyenti lanikwetwa kanye netibongo kungenteka kutsi kuphelele. [1][2]Esikhatsini salamuhla tibongo letinyenti titsatfwa njengelifa, noma nje kulamanye emave lamanyenti umuntfu unelilungelo lekushintja ligama lakhe .
Sibongo singaphindze sibitwe ngekutsi ligama lekugcina ngesiNgisi, kepha akusiyo yonkhe imimango letibeka ekugcineni; lamanye emasiko tibekwa ekucaleni kweligama lemuntfu. Linani letibongo letiniketwa umuntfu ngamunye nalo liyahlukahluka: etimeni letinyenti lingumunye nje, kepha emaveni lakhuluma siPutukezi kanye nasemaveni lamanyenti lakhuluma siSpanishi, tibongo letimbili (lesinye sitsatfwa njengelifa kumake kantsi lesinye sitsatfwa kubabe) tisetjentiselwa tinhloso temtsetfo. Kuya ngemasiko, akusiwo onkhe emalunga emndeni ladzingeka kutsi abe netibongo letifanako. Kulamanye emave, tibongo tiyaguculwa kuye ngebulili kanye nesimo setihlobo noma emalunga emndeni wemuntfu. Tibongo letihlangene tingakhiwa ngemagama lahlukene. [3]
Kusetjentiswa kwemagama kubhaliwe ngisho nasemarekhodini lamadzala kakhulu emlandvo. Tibonelo tetibongo tibhalwe ku-11century ngema barons aseNgilandi. Tibongo tesiNgisi tacala kwakheka ngekubhekisa esicini lesitsite salowo muntfu,ligama lababe, indzawo latalelwa kuyo, noma timphawu temtimba, futsi bekungamelanga kutsi kutsatfwe njengelifa. Nga 1400 imindeni leminyenti yemaNgisi, kanye nalabo labavela eLowland Scotland, bakhetsa kusebentisa tibongo telifa.
Kufundza emagama lafanele (emagameni emndenini, emagama ebantfu, nobe tindzawo) kubitwa ngekutsi yi- onomastics.