Jump to content

Umbhalo weSiswati

From Wikipedia

Umbhalo weSiswati kushiwo imisebenti lebhalwe ngelulwimi lweSiswati, leyentiwe bantfu labakhuluma Siswati ikakhulu eSwatini naseNingizimu Afrika, ikakhulukati esifundzeni saseMpumalanga. Leminye yemibhalo ifaka ekhatsi imisebenti yetemfundvo, emanoveli, tindzaba letimfishane, tinganekwane, tinkondlo nemidlalo lekhombisa ifilosofi yemaSwati, umlando, tinkholelo, emasiko kanye netindzaba temphakatsi.[1]

Umlandvo

[hlela | edit source]

Lulwimi lweSiswati luyincenye yemindeni yetilwimi temaNguni futsi sihlobene kakhulu nesiZulu. Ngaphambi kwekutfola inkululeko kumbuso wemaNgisi nga-1968 Emaswati bewafundza tincwadzi tesiZulu etikolweni. Tinganekwane netibongo kanye netingoma betisetjentiswa kakhulu njengendlela yekudlulisa imibhalo.[2]

Imitamo yekubeka Siswati esimeni lesifanako ekubhaleni kanye nekusisabalalisa yacala ngemuva kwenkhululeko. Nga-1976, Hulumende weSwatini wasungula Sigungu Selulwimi lwesiSwati lebesisita ekulawuleni kutfutfuka kwemibhalo nelulwimi lwesiSwati, futsi sahlanganisa tati telulwimi kanye nebabhali baseSwatini naseNingizimu Afrika.[2]

ENingizimu Afrika, lulwimi lwesiSwati lwangeniswa ngekusemtsetfweni etikolweni ekucaleni kweminyaka wa-1980. Inoveli yekucala leyabhalwa ngeSiswati yashicilelwa nga-1986, ibitwa ngekutsi Sandla Semtsetfo ibhalwe nguDokotela Gubudla Aaron Malindzisa.[3]

IBhayibheli lokucala leyabhalwa ngeSiswati lashicilelwa yiBible Society of South Africa nga-1996. [4]

Ngaphambi kwaloko, Siswati besikhulunywa kodvwa singakabhalwa, kantsi siZulu besivame kusetjentiswa njengelulwimi lolubhalwako etemfundvweni, ekushicileleni nasemaphephandzabeni.[5]

Sati semlandvo J. S. M. Matsebula naye wadlala indzima lebalulekile ekukhutsateni kutfutfuka kwesiSwati lesibhalwako.[5]

Buka futsi

[hlela | edit source]

Tinkhomba

[hlela | edit source]
  1. ↑ Nsibandze, S.W. (2018). Culture and Tradition in Siswati Modern Literature: Lessons from Umjingi udliwa yintHlitiyo ('Let one Follow the Heart’s Dictates'). Southern African Journal for Folklore Studies, 27 (2): 40–54.
  2. 1 2 Malambe, G.B.; Harford, C. (2023). Raising the profile of Siswati as a national language. Journal of Contemporary African Studies. 41 (2): 167–182.
  3. ↑ Rest in Peace Gubudla Aaron Malindzisa (1944–2020). South African Literary Awards.
  4. ↑ Bible Society of South Africa. Siswati Bible Translation.
  5. 1 2 Woodson, Dorothy C. (1991). The J. S. M. Matsebula Collection at the University of Swaziland. History in Africa. 18. Cambridge University Press: 381–397. JSTOR 3172073.